De Koninklijke Villa’s in De Panne (Deel 2)

1009967_755481071186768_7623956111121644187_nIn het vorig artikel werd uitgelegd hoe de Koninklijke familie in De Panne is terechtgekomen. Toch hebben zij hier niet de ganse oorlog gewoond. Ook weinig geweten dat koningin Elisabeth enkele dagen na de oorlog van Brussel teruggekeerd is naar De Panne. Reden?

paviljoen-bortier

Zoals oorspronkelijk gebouwd door Pieter Bortier van Diksmuide

Rechts paviljoen Bortier NA WO II

Over zijn nieuwe verblijfplaats zei koning Albert I “ze willen me uit België schoppen op de plaats waar mijn grootvader is binnen gekomen”. Op 17 juli 1831 had Leopold I op die plaats inderdaad zijn koninkrijk betreden (waar nu monument). De eens zo rustige zomerverblijven ernaast van de familie Bortier kregen ook een nieuwe bestemming.

Rechts de Villa Maskens

Rechts de Villa Maskens

koninklijke villa (4)

Links de residentie van de koning nl de Villa Maskens (vooraan de “Wolle”)

Het vorstenpaar nam zijn intrek in de villa Maskens

De ruimere villa Albert I – meer ten oosten- van Adile-Jacques Mulle de ter Schueren was voor de “Etat Major” (de ter Scheuren was getrouwd met kleindochter van Joseph Calmeyn nl. Louise Calmeyn). Daar ontving het vorstenpaar bezoekers, zoals de Franse president Poincaré, de generaals Foch, Joffre en Clémenceau en de Britse koning George V en zijn zoon, de latere Edward VIII. Tijdens hun vakanties in De Panne namen ook de drie prinsjes er samen met de hofdame en hun Engelse gouvernante hun intrek.

koninklijke villas5

Helemaal rechts de Villa Saint Joseph

De villa Calmeyn (of paviljoen Bortier helemaal ten oosten) huisvestte de administratie, de burelen van Jules Ingenbleek, secretaris van de koning, de ordonnansofficieren en de rijkswachters belast met de bewaking van de koninklijke familie. Het gebouw deed ook dienst als opslagruimte voor goederen die de koningin via oproepen in het buitenland bekwam en die bestemd waren voor soldaten, gewonden of noodlijdende burgers.
De vierde en meest westelijk gelegen villa SaintJoseph werd bewoond door Portugese zusters die door de antiklerikale regering uit hun land verdreven waren. Op vraag van de koningin hielden ze er een schooltje voor wezen open.

De juiste locatie van die villa’s?:

Op het landmetersplan opgesteld ter gelegenheid van de openbare verkoping van de Westhoekduinen zijn de toenmalige eigenaars vermeld (1936). De juist achterliggende duinpanne “De Wolle” is goed te zien en is duidelijk buiten de eigendomsgrenzen van de 4 villa’s maar behoort wel tot de grote onverdeeldheid van “De Westhoek”. (Bron: het onmisbaar boek “In het Zand geschreven” van Hans Berquin).

Omdat het plan moeilijk leesbaar is worden hieronder de eigenaars vermeld anno 1936 zijnde:
Van R naar L: Paviljoen Bortier: Calmeyn-Drion Joris——tweede villa : Mulle De Ter Scheuren: Calmeyn Odiel ——derde villa: Maskens:-Calmeyn: Vve Charles—–vierde villa: Sint Joseph: Mulle de Ter Scheuren-Calmeyn, Odiel).
Elisa Calmeyn was gehuwd met Charles Maskens en zij hadden 3 kinderen. 1 zoon ongehuwd gebleven; 2 dochters zijn elk gehuwd met een Maskens en hebben elk 2 kinderen gekregen (dus ook Maskens). Niet duidelijk van wie de villa toehoorde. De broer van Emilie Calmeyn nl Louis Pierre is gehuwd met een zekere Rey. Ze hadden 3 kinderen. Eén ervan Louise Marie Calmeyn is gehuwd met Adile baron de Ter Scheuren. vandaar dat de familie Ter Scheuren in de stamboom komt. (geen bortier namen meer)

In Flanders Field museum te Ieper heb ik mijn vermoedens bevestigd gezien over de exacte ligging van deze villa’s (op het einde van de rondgang in het museum kan je een mooie luchtfoto projecteren op de huidige satellietfoto en spelen met de doorlatendheid). De villa Bortier zit juist onder de huidige Imperial (zelfde oostelijke grens). De villa Mulle De Ter Scheuren evenals de villa Maskens zitten beide onder de Montreal. De westelijk gevels van villa Maskens en de Montreal vallen ongeveer samen.

Lees ook pagina van Leslie op facebook Lees en abonneer u (=pagina “leuk vinden”>>>>

661deef293009c6e005803ec35a728bb9ea7cfc2b854dda45d73635c23e16466

Op 26 oktober om 13 uur kwam de koning uit Veurne in De Panne aan, waar hij de koningin verwittigde dat zij onmiddellijk moest vertrekken omwille van de mogelijke doorbraak van de Duitse troepen en de eventuele onderwaterlating van de Moeren om Duinkerke te beschermen (plan Foch). Zodoende vluchtte ze naar het kasteel de Lovie in Proven van graaf Brouchoven. Op 27 oktober komt de koning even over naar Proven om te melden dat de slag om de spoorweg Nieuwpoort-Diksmuide gewonnen is dank zij de overstromingen; daarna kwam de koningin terug naar De Panne op 28 oktober 1914.

Naamloos

Président Point Carré en ander hogere staatslieden aan Villa Maskens terwijl onze regering gevlucht is naar Saint Andresse

Op 2 november 1914 komt de Franse president Pointcaré naar De Panne samen met zijn minister van Oorlog Allexandre Millerand. Tijdens dit bezoek ontstond een vriendschap tussen beide staatshoofden, die op sommige kritieke momenten van de oorlog zeer doeltreffend was.
Ook de Belgische kabinetschef en minister van Oorlog Charles de Broqueville was hierbij (de enige minister die bij de koning was gebleven), maar op 4 november wekte hij de woede op van de koning omdat hij in “Le Petit Parisien” een uitspraak van de koning onthulde i.v.m. de toekomstige grenzen van Duitsland. Dit veroorzaakte het ontslag van het kabinet Broqueville.

Geregeld ging koning Albert naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger te Veurne. Aanhoudende artillerie beschietingen in januari 1915 noopten de legerstaf tot een verhuis naar Houtem, een dorp op zeven kilometer van Veurne. Tot 1918 was het hoofdkwartier er gehuisvest in de pastorie.3-6

De koninklijke familie bleef in De Panne tot de zomer van 1917, toen het Belgisch leger in het kader van de Derde Slag bij Ieper de meest noordelijke sector (bij Nieuwpoort) overdroeg aan de Britten. Het gezin nam toen haar intrek in de kasteelhoeve Sinte-Flora, landelijk gelegen in de Belgische Moeren tussen Adinkerke en Houtem. Geregeld vertoefden ze wel nog in De Panne, waar de villa Maskens niet volledig ontruimd was, om er uiteindelijk op 31 juli 1918 opnieuw in te trekken.

Kasteel St Flora in de Moeren

Kasteel St Flora in de Moeren

Zonder noemenswaardige gevechten bevrijdde het Belgische leger op 17 oktober 1918 de middenkust, van Lombardsijde tot Oostende. Albert en Elisabeth brachten nog dezelfde dag, samen met de Britse admiraal Roger Keyes, een bezoek aan de badstad. Een Britse destroyer vaarde de vorsten van Duinkerke tot voor de haven van Oostende, waar ze overstapten in een klein bootje. Langs een ijzeren ladder bereikten ze de kaai en begaven zich naar het stadscentrum. In een-twee-drie herkenden Oostendenaars de bezoekers en stroomde een menigte toe om hen toe te juichen. Op het stadhuis wachtte een hartelijke ontvangst en werd menig glas gedronken op de bevrijding. Na een wandeling door de feestvierende stad scheepten Albert, Elisabeth en admiraal Keyes rond middernacht weer in. Door motorpech bleef de snelboot echter urenlang op zee rondzwalpen, totdat een Britse torpedojager het illustere gezelschap opmerkte en naar Duinkerke bracht.

Onvervaard maakten Albert en Elisabeth de volgende dag een vlucht, vertrekkend van op het Britse vliegveld Saint-Pol (Noord-Frankrijk), over de streek van Oostende en Giste!. Op 19 en 24 oktober piloteerde de Belgische luitenant Henri Crombez de vorst van op het strand van De Panne tot boven de bevrijde kuststreek en provincie. Prins Leopold, die intussen terug uit Eton was, kon evenmin zijn nieuwsgierigheid, bedwingen. Op 23 oktober maakte hij een dertig kilometer lange fietstocht via onder meer Oostduinkerke, Nieuwpoort en Lombardsijde. Hij exploreerde verlaten stellingen, al bij al een gevaarlijke onderneming gezien de overal verspreid liggende springtuigen.

Links Leopold III

Links Leopold III

Op 24 oktober 2018 verliet de koninklijke familie De Panne en betrok het kasteel van Loppem. Net als in 1914, volgde de koning en opperbevelhebber zijn troepen, doch ditmaal ging de tocht gepaard met feestelijke intochten. Officieel namen Albert en Elisabeth op 22 november, op de dag van hun plechtige intrede te Brussel, weer hun intrek in het kasteel van Laken.

Minder bekend is dat koningin Elisabeth na enkele dagen al terugkeerde naar De Panne en tot 18 februari 1919 in de villa Maskens verbleef. Waarschijnlijk had dit verblijf te maken met haar gezondheid. Het gerucht liep dat de koningin in Loppem een miskraam had gehad.
Na de oorlog zou de koninklijke familie nog geregeld in het Koninklijk Chalet in Oostende verblijven. Tijdens de bezetting hadden Duitse soldaten het gebouw niet mogen betreden, maar in de laatste dagen was er toch meubilair vernield. Het Noors chalet in Raversijde was reeds in oktober 1914 door Duitsers in brand gestoken. In 1930 zou prins Karel zijn interesse tonen voor dit domein toen hij aanpalende stukken duingebied aankocht.

Artikel over Koninklijke villa’s Lees>>>
foto’s over deze villa’s Kijk>>>
W
IKI Lees>>

Advertenties

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis. Bookmark de permalink .

4 reacties op De Koninklijke Villa’s in De Panne (Deel 2)

  1. Bouvie Rudolphe zegt:

    mooi artikel met gemeende dank!!! R; Bouvie

  2. Verpoorte Leslie zegt:

    Prachtige verhalenlijn José!! Je weet hoogst waarschijnlijk wel dat Lt.-Vlieger Henri Crombez de zoon was van de grootgrondbezitter Crombez alwaar het vorstenpaar op tocht van Oostende naar de Westkust een nacht verbleven. De villa zou niet in Nieuwpoort gestaan hebben doch in Lombardsijde, dat heb ik al eens proberen na te trekken maar niet goed afgewerkt. Ondertussen het spoor weer bijster maar de notities heb ik zeker en vast nog liggen 😉 🙂 !

  3. will vansteene zegt:

    Zeer wetenswaardig en vlot leesbaar artikel José. Zo kennen we jou.
    Wat ik niet begrijp is dat De Panne de kans niet heeft gegrepen om aan te sluiten bij de vele herdenkingen aan de Groote Oorlog.
    Misschien vindt jouw initiatief weerklank.

  4. Zeer mooi en interessant artikel. Mooi werk José !
    Misschien nog het volgende: de generale staf van het Belgisch leger was die jaren gehuisvest
    in villa ‘Cos te Belle’
    Deze heel mooie villa stond aan de rotonde waar nu de residentie “Aurora” staat.
    Veel foto’s van het koningspaar werden genomen vanop de “Donny-duin”.
    Deze plek was verbonden met een onderaardse tunnel tot aan de villa Lumiere.(vorig jaar afgebroken).
    Die onderaardse tunnel werd herontdekt bij de bouw van hotel Donny. Tientallen obussen werden er door de ontmijningsdienst in 1991 weggebracht. foto’s hiervan en over WOI zijn nog steeds terug te vinden in het Donny-archief in hotel Donny.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.