De Groene Gordel van De Panne_6

Loopgraven in de Westhoekduinen

Loopgraven in de Westhoekduinen

Niettegenstaande de Groote Oorlog zich relatief ver van hier afspeelde, heeft dat toch een invloed gehad op  onze duinen. Niet zozeer vanwege het afweergeschut  tegen Duitse oorlogsboten maar vooral  ingevolge ernstige omwoelingen en wellicht ook intensieve begrazing, want het waren barre   oorlogstijden met hongersnood.

Op bovenstaande schets ziet  men dat de Bortier-Calmeyn duinen overal omgewoeld  werden voor militaire trainingen. Niet alleen de Belgische soldaten maar ook de Franse kwamen hier  oefenen. Eigenaardig dat de loopgraven in de laagst gelegen gedeelten gegraven werden. In een echt slagveld zijn die per voorkeur bovenaan, maar hier was dat omgekeerd zodanig dat de legerstaf de oefengevechten kon volgen vanop de duintoppen.
Ook veel zand werd weggevoerd o.a. voor het vullen van zandzakjes aan het ijzerfront.
IMG_6915Enerzijds met de stoomtram zoals op de foto hiernaast waar het duin tussen de Nieuwpoortlaan en het strand ten oosten van hotel Terlinck weggeschept werd (zie foto Hotel Terlinck achteraan). Immers dit was het enige woonblok dat grotendeels onbebouwd gelaten werd aan de Zeedijk omdat Pedro Ollevier ervan droomde hier een grote casino te bouwen.
Maar ook per spoor. Hiervoor werd een aftakking op het spoor vanuit Adinkerke station gemaakt om aan de Duinhoek zand op te laden. Aldus hebben we de hoogste duin van De Panne de “Francooshill” of “La Dune Noire” helemaal verloren. (ligging zie plan).
Er was ook een kabelbaantje van de zandwinning naar een silico-zandstenen fabriek aan het kanaal te Adinkerke.

Fransooshill

Fransooshill : originele foto is eigendom van het Legermuseum,

Zelfs na de oorlog werd nog veel gespit in en rond het “Romeins Kamp” i.v.m. de archeologische opgravingen. (hoofdzakelijk de noordwestelijke panne van de Bortier-Calmeynduinen). Onder leiding van Edmond Rahir werden in 1927 tot 1929 meerdere weken in de zomer systematisch gezocht door middel van grootschalige opgravingen met toestemming van de familie Calmeyn. Deze onderzoeken van de Koninklijke Musea brachten veel internationale persaandacht bij, met als gevolg dat meerdere amateur “schattenjagers” naar De Panne afzakten en dat hierdoor met slechte opgravingsmethoden IMG_6917veel informatie verloren is gegaan. We mogen ook het werk van Koksijdenaar Karel Loppens niet vergeten die in de periode 1922-1938 daar ook zeer veel veldonderzoek heeft verricht. (lees het boek: “Karel Loppens, een pionier van de Westkust” (2013) door Freddy Beun).  Tegenwoordig zijn deze archeologisch interessante zones afgesloten in het kader van het natuurbeheersplan (1996).  Ook zeer hoge boeten indien materiaal meegenomen wordt.
Een volledig hfdst  over deze vele opgravingen in het boek van not. Hans Berquin ‘In het zand geschreven” Hfdst door Alexander Lehouck>>>
Het is diezelfde E. Rahir die rond 1928 regelmatig over zijn geliefde Westhoekduinen publiceerde in de “Touring Club van België” van deze tijd. De publicaties kwamen er op inititief van de “Koninklijke Vereniging voor Natuur en Stedenschoon” (=KVNS) uit vrees voor de teloorgang van deze duinen. Als fervent landschapsliefhebber nam hij vele concrete stappen  bij de nationale overheid om de bescherming van de duinen  te motiveren. In zijn eerste schetsen hieronder zien we duidelijk het dan reeds groeiende compromis met de onverdeeldheid van de eigenaars welke zich in eind van de jaren 60 zou herhalen bij het vastleggen van het “BPA 1A Westhoek. “..dichtbij de toeristische bebouwing de gronden duur verkopen om aldus een groot stuk natuurgebied te verkrijgen verder af van De Panne-Bad en zodoende aan een redelijke totale gemiddelde prijs te geraken..“. De eigenaars zijn ook verliefd op hun Calmeynbos die mag beschermd worden. Dus ook reeds in 1928 moet E. Rahir contact gehad hebben met de onverdeelde eigenaars Calmeyn (en aldus het compromis idee aanvaard zodanig dat zijn droom “Parc National” zou kunnen gerealiseerd geraken.

Merk op: vanaf 1891 (overlijdingsdatum van de enige erfgenaam Emilie Bortier) heeft het geen zin meer van te spreken van de Bortier-duinen omdat vanaf dan geen enkele erfgenaam nog Bortier noemde. (alle Calmeyn en zeer veel aangetrouwd). Dit was niet het geval met de Ollevier-duinen die tot bij het overlijden van “juffrouw Ollevier” in de jaren 80 maar voor 50 % in eigendom waren van de familie Houtsaeger.

De stichting van “Natuur en Stedenschoon” was vanaf haar oprichting zeer bekommerd over de teloorgang van de kustduinen. Reeds in 1912 had hun toenmalige voorzitter  Arthur Cornette  een onderhoud met minister Van de Vyvere. Hij verklaarde zich niet bij machte om de duinen tussen Koksijde en Nieuwpoort op te kopen maar dacht de staat een deel van deze van De Panne (261ha) zou kunnen terugkopen (waren openbaar bezit in het Franse Bewind). Hetzelfde jaar gaf de vereniging een brochure uit “Voor de duinen onzer Zeekust” door Armand Lattin. Ook  de toenmalige “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen” had op 1 oktober 1912 de wens uitgedrukt dat de Belgische Staat de Calmeynduinen zou opkopen. Het is ook in 1912 dat prof. Jean Massart zijn baanbrekend werk “Pour la Protection de la Nature en Belgique” publiceerde. Hierin hield hij een vurig pleidooi voor het behoud van ten minste 1 zeer kenmerkend natuurlandschap aan onze kust. Maar in 1913 had de gemeente De Panne een verzoekschrift ingediend waarin zij de onteigening van de Westhoekduinen voor openbaar nut vroeg nl voor het “Project Schuilhaven” (zie vorig artikel)

Kort na de oorlog is Albert Dumont zeer actief geweest met nieuwe urbanisatieprojecten voor de Vlaamse Kust. Hij is één van de pioniers geweest om voor dergelijk verkavelingen een Bijzonder Plan van Aanleg (=BPA) op te stellen (werd onder zijn aandringen verplicht in 1925).
Reeds in 1919  had Albert Dumont samen met O. Van Rysselberghe bij de gemeente De Panne een verzoekschrift ingediend om de waardevolle kustduinen te beschermen .tegen de immobilia
(uit hun “Esquisse de la géographie botanique de la Belgique”. “…De duinen zijn kwalitatief zeer waardevol en moeten eigendom worden van alle Belgen…. ook moet versnippering van bouwwerken vermeden worden..en de verdere ontwikkeling geïntegreerd en gestuurd gebeuren ..ieder gebouw in de duinen tast zijn karakter aan en alleen een verloren vissershuisje is daar echt op zijn plaats…het kwaad is geschied, men moet de schade verder beperken en beschermingsregels vastleggen..alleen de staat kan hieraan iets doen vooral door zelf terreinen op te kopen..de gemeente moeten “comités spéciaux” hebben om de esthetiek van de bouwvergunningen vast te leggen..ook moeten “syndicats” opgericht worden tussen gemeentelijke ambtenaren en immobilia om wildgroei te voorkomen…” .
Architect Georges Hobé die na den oorlog gemeentearchitect was in De Panne – en dus van ervaring kon spreken- heeft hierop geantwoord dat hij daar niet in gelooft. Hij wees naar de onteigeningsprocedure die veel tegenstand ondervond van de familie Calmeyn en beweerde dat de de gemeenteadministratie niet bewust was van de “esthetische waarde” van de duinen en haar rechten en plichten niet kent i.v.m. stedenbouw.
De gemeente De Panne was nog niet rijp voor natuurbescherming.

Ook na de oorlog heeft de “Stichting van Natuur en Stedenschoon” zich op hun congres te Brugge in 1922 gebogen over de bescherming van de duinen. Men meende toen dat de staat die moest terugkopen. Op 25 maart 1925 heeft de  “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen” uiteindelijk de volledige oppervlakte van 640 ha Calmeynduinen op de lijst van te beschermen landschappen eerste klasse geplaatst.
Op 7 augustus 1931 werd de eerste kaderwet voor de bescherming van landschappen gestemd.
De  “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen” dient vrij snel, op 19 mei 1932, bij de Minister van Wetenschappen en Kunsten het verzoek in om hun bescherming van de 640 ha te legaliseren. De gouverneur van West-Vlaanderen start het door de wet geëist openbaar onderzoek op 28 mei 1932. Dit was het eerste beschermingsproject van de nieuwe wet van 1931.

Intussen deed E. Rahir veel lobbywerk op hoog politiek niveau. Hij publiceerde een 3 tal wijdverspreide boekjes om het grote publiek te sensibiliseren . Op 16 mei 1932 wordt een petitie gestuurd naar de senaat  getekend door 5 senatoren om een “Nationaal Park De Panne” te creëren. In afwijking met “Natuur en Stedenschoon”  dringt hij aan om een kleiner oppervlakte van slechts 250 ha (zone A) aan te kopen omdat men vreest dat deze duinen binnenkort openbaar zullen verkocht worden (zie verder de Calmeyn-familieruzies).

Plan 1933 voorgelegd aan de Koninklijke Comissie voor Monumenten en Landschappen

Plan 1933 voorgelegd aan de Koninklijke Comissie voor Monumenten en Landschappen

Op 2 juli 1933 organiseren “La Société Royale Belge de Géographie” en “La Fédération Nationale pour la Défense de la Nature” een mémorable gidsbeurt in de Westhoekduinen. Een 25 tal notabelen (waaronder onze gloednieuwe burgemeester Dr. Abel De Wulf) hebben de ganse dag gewandeld (en goed gegeten in den Terlinck). Men heeft er het plan verdedigd van de “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen”(zie hierboven). Dus men gebruikte de techniek die later burgemeester Raf Versteele ook herhaaldelijk zou hanteren: nl de politiekers uitnodigen voor een wandeling in situ. Het plan was een eerste grote compromis om het gebied “Grote Westhoek” (=Westhoekduinen + Calmeynbos (=550 ha), zonder Oosthoekduinen) op te delen in 2 zones. De gronden dichtst bij de bebouwde kom (310ha = 56%)  zouden bouwzone  worden voor villabouw en de westelijke helft dichst bij de grens (250ha = 44%)  zou BESCHERMD natuurgebied moeten blijven. Het Calmeynbos werd niet als te beschermen voorgesteld maar mocht niet verkaveld worden. (Dus als we het oppervlakte van het bos aftrekken was het compromis ongeveer 50/50). Zeer opmerkelijk is dat men absoluut de tramlijn en de Koninklijke Baan naar Frankrijk wou doortrekken, zelfs door het beschermd  gedeelte. Men moest wel de mooie grote “Dune Blanche” (begin van wat later de “Sahara” genoemd werd) en de “Camp des Romains” ontwijken door een grote bocht naar het zuiden. In de jaren 1933 is immers de kustbaan van Leopold II en de elektrificatie van de kusttram tot in De Panne geraakt. Het grootste bezwaar van E. Rahir was de visuele pollutie door de lelijke trampalen. Men dacht blijkbaar nog niet aan druk verkeer. Merk op dat in de volledige bouwzone reeds de schematische straten ingetekend waren  (niet in het bos dat evenwel niet in als te beschermen wordt voorgedragen; men sprak ook niet over de Oosthoekduinen).

Mede onder invloed van de politieke druk en het lobbywerk van de toenmalige onverdeelde mede-eigenaars volgde uiteindelijk op 1 maart 1935 het eerste wettelijk klasseringsbesluit. De “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen” had hiervoor zijn advies ingediend. (in tegenstelling met het latere “BPA Westhoek” waarbij soms beweerd wordt  dat er geen advies binnengekomen was van de toenmalige  “Monumenten en Landschappen”. Op het plan van 1935 mocht een 3  x groter gebied bebouwd (310ha) worden dan in het KB “BPA Westhoek” van 1970 (110 ha)).
Er was slechts 240ha natuurgebied (vanaf 1957  is dit vergroot tot 340 ha  Westhoekreservaat ). Nog geen sprake van hoogbouw. De tram mocht ook door het 240 ha beschermd natuurgebied. (bij een later gedetailleerd opmetingsplan voor de geplande openbare verkoop 1936 zijn er 10 loten afgebakend: Lot 1 (natuur) =240 ha; Lot 2(bouw)=98 ha; Lot 3(bouw uitgez. Calmeynbos)= 212 ha; Lot 4 (watertoren)= 0,12 ha; Lot 5 = 78 ha; Lot 5,6,7,8,9,10 (Kerkepannebos + pecelen waar nu nieuw voetbalveld) = 10 ha; totaal = 640 ha). Het plan gevoegd bij het KB van 1935 toont alleen lot 1 + 2 +3 = 550 ha van de 640 ha (dus niet Oosthoekduinen)
(voor detail opmetingsplan: zie  één van de grote planbijlagen van het boek van Hans Berquin. Hierop staan ook de namen van een 100-tal aangrenzende eigenaars opgetekend)

Aanvullend: in het klasseringsbesluit stond ook een bouwbeperking. In de middelste zone mochten mocht gebouwd worden op percelen van minimum 1.000 m2. Op het oostelijk gedeelte percelen van minimum 600 m2

KB 1935

Plan KB 1935

groene-gordel

Toch wel eigenaardig dat -dank zij  de nieuwe kaderwet van 1931 ter bescherming van landschappen  van het totaal “Grote Westhoek”-duinengebied van de familie Calmeyn (=640 ha) slechts 550 ha BESCHERMD LANDSCHAP werden maar dat hiervan slechts 240 ha  (= 37,5%) niet mochten bebouwd worden al de rest werd bouwzone evenwel met beperkingen. (van “natuurgebieden” was dan nog geen sprake). Van de gevraagde aankoop was geen sprake.

Men mag dus spreken van een REUZENcompromis sterk in het voordeel van de eigendom-onverdeeldheid Calmeyn. Gelukkig was deze familie dan in grote ruzie over het te gelde maken van hun duinen van de “Grote Westhoek” (van de Franse grens tot aan den Oosthoek) en werd hierdoor niets verkocht aan andere zodat alles in onverdeeldheid bleef. Ook was een BPA verplicht en moest de verkavelaar de wegen en de nutsleidingen aanleggen. Wie wilde hiervoor geld op tafel te leggen?

We mogen ook de acties van Koksijdenaar Freddy Beun niet vergeten om de duinen te laten opkopen door de staat. In augustus 1937 schrijft hij een artikel hieromtrent in “Le Coxydois”. Hij maakt een vergelijking met Nederland waar toen reeds vele duinreservaten bestonden, enerzijds aangekocht door de Staat anderzijds door private maatschappijen van natuurvrienden. Hij noemde het een grote meerwaarde zowel voor toeristen als voor wetenschappers zonder het educatief aspect voor de scholen te vergeten..
Ook in La Panne-Plage van 10 juli 1937 waar een bijzondere oproep stond ten voordele van onze mooie duinen. Idem meerdere oproepen in de “Touring Club”.

groene-gordel

Zeer verdacht is dat op de laatste dag van het eerste oorlogsjaar,  nl op 31 december 1940, plots bij Besluit van de Secretaris-Generaal (dan de hoogste bestuurlijke macht) de minister van Openbaar Onderwijs, Marcel Nyns, plots een wijziging op het klasseringsbesluit van 1935 verschijnt. Een essentieel gegeven nl de oppervlakteverdeling wordt plots gewijzigd. Aan het strand komt een stuk bouwzone bij van 11ha welke gecompenseerd worden door een iets groter deel natuurzone van 21 ha het verst van de straten. Dit nieuw stuk unieke bouwzone aan het strand mocht slechts in zijn geheel verkocht worden en daar mocht slects 1 villa (met bijgebouwen) opgericht worden. Een verbetering is dat de toelating om een baan naar De Panne naar Duinkerke met kusttram dwars door de natuurzone weggelaten is. Hiervoor had “Natuur en Stedenschoon” actie gevoerd en steun gevonden bij minster De Man die oordeelde dat de elke verkeersweg achter de duinen moet lopen. Besluit>>>

Daar stellen zich veel vragen bij:
– Wie van de eigenaars hebben dat bij de Duitse bezetter gelobbyed? (Leon Demailly was toen burgemeester)
– Voor wie was dit nieuw stuk bouwgrond bedoeld ter hoogte van het huidig Vissersdorp?
– Het plan in bijlage kreeg  in 1935 een positief advies van de toemalige “Koninklijke Commisie voor Monumenten en Landschappen”. Voor  het gewijzigd plan van 1940 wordt deze procedure niet vermeld. Advies verplicht?
– Is het aan de minister van onderwijs om dit KB te ondertekenen? Overschrijding van bevoegdheid?

Er zijn dus twijfels aan de rechtsgeldigheid van dit plan. Het KB “BPA A1 Westhoek” van 1970 steunde nochtans op dit plan. De tegenstaanders van dat BPA hebben geprobeerd de rechtsgeldigheid aan te vechten ingevolge het niet aanvragen van een advies aan “Monumenten en Landschappen”. Misschien hadden ze meer succes gehad om het KB van 1940 ongeldig te verklaren. Maar dit zou wellicht weinig veranderd hebben omdat het Plan van 1935 wel rechtsgeldig is. (enige invloed zou het “Vissersdorp” kunnen zijn, waartegen weinig of geen protest gerezen was tijdens de grote contestatie van 1972).

Het valt op dat ook later quasi geen terreinen verkocht werden in de “Grote Westhoek” tijdens het interbellum. Dat hebben we te danken aan de exposie van het aantal Calmeyn erfgenamen. Men wilde geld en geen zand, maar wegens interne onenigheid kon men enkel de volledige Westhoekduinen op de markt te brengen.  Alfred Orban, een van de vele mede-eigenaars, gaat in 1928 naar de rechtbank . Dit is ook het jaar dat Alexis Dumont uitpakt met zijn ambitieus urbanisatieproject “Calmeyn Plage”.

calmeynplage

Calmeyn Plage. Project Alexis Dumont 1928

De rechtbank beslist: ” …billijke verdeling in gelijkwaardige loten of indien niet mogelijk openbare verkoop…”. Na veel gerechtelijk gedoe beslist de rechtbank uiteindelijk (wellicht in 1930?) dat de Calmeynduinen via een openbare verkoop MOETEN verkocht worden om uit onverdeeldheid te geraken.

Maar de gemeente De Panne protesteert. Zij verwijzen hiervoor naar de hangende onteigeningsprocedure van 1913 voor de “Schuilhaven”. De individuele en persoonlijke belangen moeten wijken voor het algemeen belang: nl. de Schuilhaven. Het heibel hier rond heeft geleid tot aanzienlijke vertraging van de gerechtelijk  geëiste openbare verkoop. Het grote verkavelingsplan met de zeer vele aangrenzende eigenaars is te vinden in bijlage van  het boek van Hans Berquin. Daar ook meer tekst over de juridische afwikkeling. Het was gepland dat de 10 loten zouden openbaar aangeboden op  2 zitdagen in 1937.
Maar een gewiekst vermogend industrieel en zakenman, graaf de Launoit, onderhandelde met alle onverdeelde familie eigenaars. Hij slaagde erin met geld een aanzienlijk aantal eigenaars uit te kopen. (ongeveer 33 van de 46 zie groot stamboomplan in boek van Hans. (= 127/180 ste van de totale onverdeeldheid). Er resteren nog 13 mede-eigenaars die hun eigendom niet verkopen.

Bijlage met stamboom Bortier-Calmeyn (Openklikken)

Samen met Graaf de Launoit en architect Alexis Dumont richten ze een  NV op “West Hoek” (1939). Aldus werden alle 10 loten die voorzien waren voor de openbare verkoop ingebracht in de NV. Voordeel is dat mede-eigenaars geen eigendomsrecht meer hebben maar alleen maatschappelijk aandelen. Nu beslissen de mede-eigenaars niet meer maar de Raad van Bestuur aangeduid door de Algemene vergadering van de aandeelhouders. Dit is veel flexibeler omdat slechts een meerderheid van stemmen nodig is.

In het interbellum hebben de erfgenamen van Bortier-Calmeyn quasi geen duinen verkocht:
– VOORAL dank zij de “monsteronverdeeldheid”
– dank zij de hoge prijs die zij vroegen voor de Schuilhaven ten gevolge waarvan de onteigeningsprocedure gestart was.
– dank zij gerechtelijke bemoeienissen om de onverdeeldheid te forceren
– dank zij de vertraging van de openbare verkoop ingevolge protest van de gemeente
– dank zij de vertraging om uit de  eigendomsonverdeeldheid te komen en een NV op te richten
– dank zij WO II
Dank zij al deze complexiteit is het mooiste duinengebied van onze kust in de interbellum onaangeroerd gebleven. Nadeel was wel dat de toeristische expansie westwaarts stagneerde, maar oostwaarts was men straat per straat bezig de Ollevier-Houtsaegerduinen te urbaniseren. Deze duinen werden opgesplitst in een 100-tal kadasterpercelen en de toenadering van Baaltje tot De Panne zat in de “pipe-line” (zie de vele pijpekoppen van de straten aan beide grenzen).

In het kader van de “Groene Gordel” rond De Panne kunnen we dus stellen dat De Panne quasi alleen uitgebreid is ten oosten van de Zeelaan in de Duinen van Ollevier-Houtsaeger. Ook werd pas rond 1933 een brede strook duinen opgeopfferd voor de aanleg van de Kusttram en de Koninklijke Baan. De Houtsaegerduinen werden dus afgesneden van het strand.

Maar toch konden we nog steeds ongehinderd wandelen vanaf het strand ts De Panne-Bad en Baaltje , dwars door de Houtsaegerduinen, naar de Veurnestraat. (nog geen camping en Strand Motel). Verder naar de de Oosthoekduinen. Tussen die Oosthoekduinen en de grote Westhoekduinen beginnen de bomen van het Calmeynbos goed groeien. .Vandaar tot aan de grens hebben we een groots ongerept natuurgebied wel bewaakt door een private “garde”. Op de plannen is ook reeds duidelijk een grote “Dune Blanche” te zien. Deze verstuivingzone start aan de opgravingszone “Camp Romain” en waait volgens de westerstorm-windrichting richting De Panne. Meer noordelijker en smaller maar wellicht hoger dan de later Saharaduinen (zie verder). De stormdynamiek is overal nog groot (zelfs in de Houtsaegerduinen die in de windschaduw liggen van De Panne-Bad). Dit is te zien aan de vele foto’s met “blanke duinen”  met veel minder groen dan heden.

Maar juist voor WO II stonden alle lichten op groen voor een grote toeristische expansie van De Panne zowel richting Frankrijk als richting Baaltje. Maar met den oorlog zijn veel plannen stilgevallen of aanzienlijk vertraagd.

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Natuur. Bookmark de permalink .

6 reacties op De Groene Gordel van De Panne_6

  1. Verpoorte Leslie zegt:

    Met betrekking tot jou versie van een “aftakking naar de Fransooshil” dient men volledigheidshalve te melden dat die aftakking aanvankelijk aangelegd werd om grondstoffen te leveren aan, en het afgewerkte brood op te halen in de militaire bakkerij die zich aan de Duinhoek bevond. De vraag naar zand voor vaderlandertjes om de loopgrachten uit te breiden en te verstevigen redde de hoeve, waarvan de naam me nu ontsnapt, van de toen nog “wandelende” Fransooshill. Het station van Adinkerke kende gedurende WO I een enorme expansie en deed tevens dienst als rangeerstation. Het spoorwegenplan van die periode vertoont op zijn minst een bundel van een 12-tal sporen in de richting van de huidige restanten van de Kindervreugde. Mocht iemand een plankopie-bureau kennen die dergelijk groot plan zou kunnen inscannen dan wil ik dat met plezier laten doen. Een prachtig en nagenoeg onuitgegeven document.

  2. Bouvie Rudolphe zegt:

    waardevol artikel ! bedankt

  3. philippe zegt:

    gemeente De Panne heeft zo’n scanner in de kelder onder gemeentehuis staan.

  4. Willy Viaene zegt:

    Prachtig en interessant artikel dat om MEER vraagt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.