Wandelen in onzen Achtertuin- Deel 1/2

Het was een stralende dag. Op donderdag 13 april 2017 had de seniorenvereniging NEOS een zeer boeiende wandeling op hun activiteitenprogramma nl. “Wandelen in onzen Achtertuin”. Het eerste deel had als bedoeling de mooie wandelpaden in de Westhoekverkaveling te ontdekken. Door onze gids Wilfried Pollet werd zeer veel aandacht besteed aan de geschiedenis en het ontstaan van deze mooie verkaveling (de mooiste van de kust!). Burgemeester Versteele hield van de natuur en het compromis met de grootgrondbezitters werd uitgebreid behandeld. Bij de seniorenverenigingen zijn immers veel “aangespoelde senioren” die de emotionele discussies in de jaren 70 niet hebben meegemaakt en daardoor des te meer geïnteresseerd zijn in deze geschiedenis. Meerdere van de aanwezigen beschikken immers over een eigendom in de verkaveling.

Laatste gedeelte Westhoekverkaveling met erachter hetgeen nog overschiet van “Het Romeins Kamp”

Kopie van het oorspronkelijk BPA-plan uit de archieven van de gemeente

De uitleg door gids Wilfied Pollet was kort en bondig. Bij meerdere stops heeft hij geïllustreerd hoe streng de voorschriften waren in het oorspronkelijk BPA-plan. Helaas is zo’n plan maar 25 jaar geldig en wordt nu veel meer toegelaten. Gedaan met de verplichting van witte villa’s met rode daken en bijna geen mooie lage betonnen omheiningen meer. Het BPA is zijn niet meer “bindend” maar de uit het BPA volgende verkavelingsvoorschriften blijven wel geldig.
Eind van dit gedeelte was er een koffiepauze aan de Dynastielaan ter hoogte van het “ANB Uitkijkplatform”.

Volgens de oorspronkelijke bouwvoorschriften

Huidige manier van villabouw

Huidige manier van villabouw

Voor dit artikel kan DE BLIEDEMAKER niet beter dan integraal de tekst van Wilfried overnemen (die de deelnemers ontvangen hebben). Voor sommige zaken heeft Wilfried zich laten documenteren op de artikels in DE BLIEDEMAKER verschenen verleden jaar. Zie meer in “Groene Gordel” hfdst 8, 9, 10 en 11 van>>>>

Inleiding van Wilfried op het Koningsplein: Foto Joseph Rotsaert

“….We starten onze wandeling aan de Boare, stappen richting Westhoeklaan en gaan rechts af de Westhoeklaan in. Eventjes verder aan het zebrapad dwarsen we de weg en de tramsporen om 100m verder links de Maurice Calmeynlaan te nemen. 150m verder nemen we rechts het wandelpad om zo de Westhoekverkaveling in de Groene Biezenlaan in te duiken. Hier nemen we eventjes rechts, dwarsen de weg en zetten onze wandeling verder langs de Esdoornlaan tot op het einde (opgepast op het einde van de rechte weg, moet u nog eventjes naar rechts tot aan het wandelpad, dat is het einde van de Esdoornlaan – komt in vele zoektochten voor en is een moeilijk punt).
Hier nemen we rechts het wandelpad en komen zo in de Eglantierlaan, die we dwarsen naar het Smokkelpad en dit volgen we tot op het einde. We gaan rechtdoor op het wandelpad tot aan de parking van de Korrelaan. Hier nemen we links het wandelpad en zo gaan we toeren doorheen de wandelpaden van de verkaveling. De paden hebben geen naam en dus hoeft u het plannetje te volgen. Uiteindelijk komen we aan, aan het reservaat in de Groene Biezenlaan, waar we eventjes rechts nemen tot aan de uitkijktoren en ingang van het reservaat (zie plan bovenaan).

Foto Joseph Rotsaert

Koffiepauze: Foto Joseph Rotsaert

 

Voorgeschiedenis & geschiedenis van de “Westhoek verkaveling”

Sinds 1828 (dus nog voor de Belgische onafhankelijkheid) waren deze duinen in eigendom gekomen van de families Bortier-Calmeyn (in 1811 werden deze duinen door de Franse staat openbaar verkocht aan 2 private eigenaars).

Als gevolg van familieruzies zijn de 640ha duinen grotendeels in onverdeeldheid gebleven tot de Brusselse graaf “de Launoit” in 1937 diverse loten begon op te kopen. Hij heeft 70% van de onverdeeldheid opgekocht en deze, samen met degene die niet in onverdeeldheid wilden gaan, ingebracht in de NV “Westhoek” opgericht juist voor de oorlog.

Parallel hiermee waren er ook een reeks interventies ter bescherming van het duinenlandschap. Uiteindelijk leidde dit tot het uitvoeringsbesluit van 1935 ter bescherming van het Westhoekdomein, gewijzigd onder druk van de eigenaars eind 1940 (bij begin van de oorlog). Dan mocht 240ha verkaveld worden in perceeltjes van 600m2 zonder beperking van hoogte noch bouwtrant. Dus in 1940 stonden alle lichten op groen om te verkavelen, alleen was er nog een BPA nodig. Dit was de wettelijke basis voor de latere verkavelingen “BPA 1A Westhoek”. (goedgekeurd op 29 april 1970). Deze verkaveling is volledig wettelijk en correct gebeurd.

Vanaf de jaren ‘65-‘70 treedt Raf Versteele, toenmalig burgemeester van De Panne op het voorplan in deze Westhoekverkaveling. Hij zag zich deftig voorbijgestoken door Koksijde en St Idesbald met hun talrijke villaverkavelingen. Vele welgegoede bewoners van De Panne kochten er een stulpje en verhuisden.

Raf Versteele was geboren op 26 juli 1926 als zoon van een hoogstaande familie uit Veurne. Zijn vader Karel was ook advocaat. Ingevolge zijn bekwaamheden wordt hij snel één van de meest onderlegde juristen van de streek. Hij maakte een politieke blitzcarrière bij de toenmalige CVP en werd ook stafhouder van de balie te Veurne. Op een bepaald moment was hij zelfs kandidaat gouverneur.

In 1964 was jurist Versteele (CVP) verkozen in de gemeenteraad (coalitie CVP & liberalen) en werd in 1965 tot burgemeester benoemd. In 1970 werd hij opnieuw verkozen tot burgemeester met 1600 voorkeurstemmen (nu alleen CVP) en in 1976 voor een derde maal als lijsttrekker van de VDP. In 1973 en 1974 werd hij senator als vervanger van Piers. Vele ministers en vooraanstaanden van de CVP kwamen bij hem op bezoek en werden met de politiejeep rondgeleid in de Westhoek.

Sinds 1965 heeft Versteele zich, als kersverse verkozen burgemeester, kranig vastgebeten in het BPA-dossier voor de Westhoekverkaveling. Hij was van inborst een natuurliefhebber die zich bewust was van de grote waarde van onze duinen. Hij wou enerzijds een “Groene Gordel” rond De Panne beschermen en deze gordel sluiten, maar anderzijds ook de badplaats aanzienlijk uitbreiden. Aangezien zijn gemeente volledig geprangd zat tussen natuurgebieden, moest hij daarvoor wel de duinen intrekken. Natuurbescherming was toen nog niet zo belangrijk als het nu is. Als burgemeester met een visie wou hij een verdubbeling van de woonkern van zijn gemeente voor vooral gegoede burgers. Die willen immers best wel een cent meer betalen voor een stulpje vlakbij een natuurgebied en met zicht op zee. Mede door de onverdeeldheid van de “NV Westhoek” die hun duineneigendommen wilden te gelde maken zag hij de mogelijkheid om zijn droom te realiseren.

In 1967 doet hij een eerste zet (op verzoek van de onverdeeldheid van de eigenaars). Hij schrijft een brochure “Ter verdediging van het monument van Leopold I”. Het monument, zonder volk, dat ten westen van de dorpskern staat in volle verlatenheid. Het hoge woord is eruit. “Dit beeld moet bescherming krijgen, de omgeving moet aangepast worden om het monument tot zijn volle waarde te brengen. En hoe kan dat beter geschieden dan het volk naar “Leopold I” te leiden? Volk uit de omringende nieuwe flatgebouwen in de Westhoekverkaveling”.

De ideale site dus voor de burgemeester. En om dergelijk waardevolle gronden maximaal te laten renderen werd afgeweken van het oorspronkelijke villapark concept naar een strook hoogbouw aan het strand. Zijn hoofddoel was dan de belangen van de badplaats te verdedigen alhoewel hij vaak de belangen van de doorsnee bevolking vergeten geraakte. Hij droomde van een verkaveling mooier dan het Zoute.

Zijn verkiezingswinst in 1970 met 1600 voorkeurstemmen was voor hem een duidelijk bewijs dat zijn toeristische-expansiepolitiek gewaardeerd werd door de meerderheid van de Pannenaars. De burgemeester argumenteerde dat er geen nieuwe stadskern kwam en dat, door grote kavels te verplichten, het aantal wegen door de duinen minimaal zou zijn. Om de dergelijk waardevolle gronden maximaal te laten renderen werd afgeweken van het oorspronkelijk groot villapark concept (met kleine villa’s cf. Dumontwijk) naar een mix van individuele luxe villa’s overgaande via een strook appartementsvilla’s naar een strook voor verspreide hoogbouw (max 10 bouwlagen) aan het strand. De hele verkaveling beslaat in totaal 1200 meter kustlijn en er mag ook maar 1/7 van elk perceel bebouwd worden. Burgemeester Versteele zelf vond de verkaveling de normaalste zaak ter wereld. Zelf stelde hij altijd dat hij die 100 hectaren duin heeft moeten opofferen om de rest te kunnen redden.

Volgens hem had het hele Westhoekproject ervoor gezorgd dat de rest van het duinengebied van De Panne werd gevrijwaard van verkavelingen allerhande.

De gemeenteraad van 29 april 1970 besliste UNANIEM de 122 bezwaarschriften (uit acties tegen het plan en voornamelijk georkestreerd door natuurvrienden) uit het openbaar onderzoek te verwerpen en het BPA 1A “Westhoek” goed te keuren. Bij Koninklijk Besluit van 29 juli 1970 werd de beslissing van de gemeenteraad definitief. Op de 100ha zouden 34 buildings + 203 villa’s komen. De duinengronden waren niet duur maar de percelen waren zeer groot (1000 à 1300 m2) zodat eerder kapitaalkrachtige eigenaars aangetrokken werden voor het residentieel gedeelte. Dichter bij zee zouden appartementenbuildings en appartementsvilla’s eerder een meer sociale functie hebben. Belangrijk was ook de bouwverplichting op relatief korte periode (binnen de 2 jaar na akte aan te vatten).

Versteele was een natuurliefhebber en organiseerde vanaf 1971, ter staving van zijn verkavelingsproject, jaarlijks de “Groene gordel” wandeling rond De Panne. Eerst een diashow in “zijn” Sportcomplex, en dan een stevige wandeling via de Ollevier-Houtsaegerduinen, Oosthoekduinen, Calmeynbos; Krakeelduinen, Westhoekreservaat en na een laatste etappe door de Sahara om halt te houden juist voor de geplande Westhoekverkaveling. Daar schijnt dan een tentje met champagne te hebben gestaan. Terwijl er getikt werd en de burgemeester nog eens de mooie natuur van De Panne aanprees, zei hij “….je hebt nu de ganse dag door 650ha duinengebied kunnen wandelen en dat is hier het laatste stukje van 100ha die we willen opofferen..”. De vele prominenten kregen dan ook een diploma van “duinwandelaar”.

Tussen 1972 en ‘79 ging alles voor de wind voor de burgemeester en de speculanten. “The sky was de limit”. In 1978 hadden de verkavelaars reeds voor 650 miljoen BEF verkocht en men verwachtte nog 560 miljoen BEF. De verkaveling werd uitgevoerd door N.V. Promiwest (familie Louis Claeys uit Zedelgem). N.V. Promibel (J.J. de Launoit, Ado Blaton, Jacques Jadot, Jacques Poulain) zorgt voor de verkoop. Bouw en verkoop waren in de beginne door Etrimo die in 1977 failliet verklaard werd maar de activiteiten werden verder door gezet door NV Transga.

Protest van de milieubewegingen

Pas in 1972, wanneer de eerste bulldozers verschenen, kwam “de massa” in beweging maar het kalf was toen al verdronken. Ze protesteerden tegen wat ze noemden “de onzinnige verkaveling” en eisten de onmiddellijke stopzetting van alle werken alsmede het herstel van het oorspronkelijke landschap”.

Vooral begin 1972 ontstond er veel beroering. De burgemeester stelde scherper politietoezicht in nadat suiker werd gedaan in de benzine van de gemeentelijke bulldozer.

Het meest frappante was de aanzet tot de stopzetting van de infrastructuurwerken door de toenmalige minister van Cultuur Van Mechelen op 21 april 1972, tegen de wil van minister van Openbare werken De Saeger. De argumentatie hiertoe was: het advies van Kommissie van Monumenten en Landschappen werd niet gevraagd. Versteele beweerde dat er overleg werd gepleegd in het gemeentehuis met de Kommissie en het project zou in 1968 zelfs felicitaties hebben gekregen door hun voorzitter Windels voor: de natuurzorg, beperking van hoogbouw, bescherming van het Leopold monument, en het aanleggen van een beschermzone. Maar de bulldozers deden door. De zaak werd in de senaat besproken. Er was een wetsvoorstel tot vernietiging BPA 1 “Westhoek” door Leys, De Beul en Van Steenkiste.

Maar minister De Saeger (de beste vriend van Versteele) was oppermachtig en vernietigde het stopbevel van zijn collega minister Van Mechelen.Hier was het nogmaals heel duidelijk dat Raf Versteele zeer goede relatie onderhield met ‘Brussel’. (De Saeger, Tindemans en alle hoogstaande CVP-ers). Zo werden regelmatig ministers en vooraanstaanden van de CVP hier uitgenodigd en zorgde Versteele steevast voor een ritje met de politiejeep door de duinen

BESLUIT: de procedure voor de Westhoekverkaveling is volledig democratisch en wettelijk verlopen. Daarna is er wel een betwisting geweest over een ontbrekend expliciet advies van “Monumenten en Landschappen” maar dit werd later door de Raad van Staten ter zijde verschoven. De latere veroordelingen van burgemeester Raf Versteele hebben dus niets te maken met de goedkeuring van deze verkaveling (zoals soms verkeerdelijk gedacht werd of nu nog verteld wordt).
Buiten de gemeente werd Raf Versteele verguisd als een vernieler van de duinen maar hij werd zeer lang en zelfs nu nog in zijn eigen gemeente geprezen als verdediger van de duinen en als de burgemeester die de badplaats de élan gaf tot zijn opvallende expansie. Bij de verkiezingen van 1976 (zijn 3de ambtstermijn) bekwam “de lijst van burgemeester Versteele” 12 van de 21 zetels. Hijzelf bekwam daarbij 1674 persoonlijke voorkeurstemmen op zijn naam van de 6273 geldige stemmen. Toch een bewijs dat de bevolking na meer dan 10 jaar van oordeel was dat Versteele een zeer bekwame en visionaire burgemeester was alhoewel men hem verweet dat hij hautain was en de belangen van de doorsneeburger vergat.

Vóór 1957 ( datum van de aankoop van het Westhoek Natuurreservaat) waren de 750 ha duinen in De Panne ALLE privaat bezit en in principe alle ontoegankelijk voor het publiek. Nu in 2017 zijn al deze gebieden eigendom van de overheid (Vlaamse regering, IWVA of gemeente). Dus geen verbrokkeling zoals in Koksijde. Dit is uniek aan de kust. Ook alle deelgebieden zijn opengesteld voor het publiek, mits men blijft op de ingerichte wandelpaden.

In het kader van de “Groene Gordel” rond De Panne kunnen we stellen dat voor de wandelaar weinig of niets veranderd is, want we kunnen zelfs ook rustig en aangenaam door de mooie verkaveling wandelen, waar er toch ook nog heel wat mooie natuur gebleven is.

Al met al een zeer groot succes voor De Panne!!!.:

Gerechtszaak Versteele

Opzienbarende gerechtelijke zaak in 1979. Een burgermeester in de gevangenis.

Op 22 juni 1979 gaat burgermeester Raf Versteele van De Panne in de cel. Het gerecht verdenkt hem van corruptie bij de verkaveling van het duinengebied “De Westhoek”. Dit unieke natuurgebied van 100 hectaren is begin de jaren zeventig, ondanks protest van milieugroepen, opgedeeld in 34 flatgebouwen en 230 villagronden. De vastgoedsector zou Versteele daarvoor 15 miljoen aan steekpenningen gegeven hebben.

Na een lang en vooral mediageniek proces, waarbij naast Versteele nog elf andere personen terechtstonden, acht het Gentse hof van beroep in 1982 de feiten bewezen en veroordeelt Versteele voor valsheid in geschriften, omkoping en onwettige belangenneming. Hij werd veroordeeld tot 30 maanden celstraf (waarvan hij er slechts 5 uitzit) en 40.000 frank boete. Hij werd afgezet als advocaat en kreeg vijf jaar ontzetting uit zijn burgerrechten. De 8 miljoen frank moest hij terugbetalen aan de gemeente De Panne, meer bepaald aan het OCMW en dat hebben zijn erfgenamen intussen ook gedaan.

De heer Raphaël Versteele is inmiddels, op 69-jarige leeftijd, overleden aan kanker op 13 februari 1995.

———————————————————————————————————-

We gaan het reservaat binnen en nemen even een kijkje van op de uitkijktoren. Van hieruit kan je genieten van een fantastisch panoramisch zicht.

Daarna zetten we onze wandeltocht verder, langs het Oostergrenspad, het Krakeelpad, en het Ligusterpad, waar we met wat geluk misschien de mooie Poolse konikpaarden kunnen aaien. Bij het einde van het Ligusterpad komen we opnieuw aan het Oostergrenspad. Hier nemen we eventjes links tot op het einde aan de bocht, daar nemen we rechts de uitgang van het reservaat. Nu blijven we altijd rechtdoor gaan, door de Krakeelduinen en op het einde het Calmeynbos. Op het einde van de asfaltweg aan de afsluitingspoort van de waterwinning, gaan we eventjes naar links, om direct opnieuw rechts het wandelpad naast de afsluiting te nemen

Door Wilfried Pollet

Referenties:

  •   Brochure: Westhoekwandelroute Westtoer
  •   DE BLIEDEMAKER
  •   Diverse Google sites
  •   Foto’s: Wilfried

Afgesloten perceel aan de overzijde van de wandelweg is niet opgekocht door ANB

Aanvullingen:

1. Tussenin wandelden we naast een villagrond die recent afgesloten werd. Er werd verteld dat dit terrein recent aangekocht werd door de Vlaamse Gemeenschap. Bij navraag in de gemeente blijkt dit niet het geval te zijn. Het is nog steeds privé bouwgrond. Afgesloten omdat reglementair alle percelen zouden moeten van een omheining voorzien worden. Op dit terrein is wel de aanzet gegeven dat de bouwwerken begonnen zijn. (bij het afsluiten van de perceellijst van de terreinen in het diuinendecreet in september 1993 kon een bebouwd (of begonnen gebouw) per definitie NIET in het Duinendecreet liggen). In volle  haast werden dan, de week voor de afsluiting van de lijst, dag en nacht kelders gebouwd om te ontsnappen aan dit decreet. Meestal was dit niet nodig maar paniek.

Afgesloten perceel aan de overzijde van het wandelpad is niet opgekocht door ANB

2. Daarentegen is het groot perceel (3,7 ha) tussen de Dynastielaan en het strand wel recent opgekocht door ANB. Daar waren zeer ambitieuze bouwplannen om 1 enkel groot complex te bouwen (REWA project). Door het Duinendecreet is dit geen bouwgrond meer. Na jarenlange juridische discussie over de planschadevergoeding werd blijkbaar een compromis gevonden en heeft de Vlaamse Regering (ANB) dit duinengebied aangekocht. Het worden een natuurreservaat en zal beheerd worden met grote grazers (dus spijtig genoeg zal het daarvoor moeten omheind worden, maar er zullen recreatieve voorzieningen ingebouwd worden voor wandelaar. Niet tot het strand want daar ligt de duinenbufferzone die de gemeente in eigendom gekregen heeft van de Westhoekverkavelaars).

Wordt opgekuist en natuurreservaat.

3. De percelen bouwgrond ten zuiden van de Dynastielaan tot aan het IWVA-gebied werden met de Westhoekverkaveling opgekocht door de “Koninklijke Stichting”.  Ook deze duinen zijn geen bouwgrond meer ingevolge de tweede versie van het Duinendecreet. Vandaar dat een 10-tal jaren geleden ook ANB deze gronden heet opgekocht en zal inschakelen in hun aangrenzend natuurreservaat ten westen”Deelgebied De Westhoek”. Het wordt dus ook beheerd en voorzien van mooie wandelpaden.

HET TWEEDE GEDEELTE VAN DE WANDELING (het natuurgedeelte) KOMT IN EEN VOLGENDE DE BLIEDEMAKER

In De Panne Leeft van mei komt een interesssant artikel over “150 jaar basisschool immaculata” Lees>>>>

 

Advertenties

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Varia. Bookmark de permalink .

4 reacties op Wandelen in onzen Achtertuin- Deel 1/2

  1. Godfried Onraedt zegt:

    Héél boeiende wandeling van NEOS in onze eigen gemeente, met een duidelijke uitleg over het hoé en wààrom inzake de verkaveling in De Panne. Een prachtige zonnige dag met NEOS….De figuur ‘Versteele’ zal de geschiedenis ingaan als een burgemeester van De Panne die de oppervlakte en het ‘koopclienteel’…… lees eigenaars en bewoners…..voor de middenstand en HORECA heeft verdubbeld. De juridische kant en de uitspraak van Raf “mijn kinderen en kleinkinderen zullen nooit meer moeten werken” is dan de andere zijde van de medaille, net als de mening van de natuurmensen.
    NEOS De Panne heeft opnieuw gescoord met deze verklarende uitleg op hun wandeling.

    • Juist. Zonder deze verkaveling vanaf de Mont Blanc tot het Westhoekreservaat zou De Panne maar de helft geweest zijn van nu in villa’s en appartementen (ook de helft van de gemeenteinkomen). En wellicht zouden we tijdens de “topdagen” toch overspoeld gebleven zijn met 1-dagstoeristen. Zou verschrikkelijk druk geweest zijn over kleine oppervlakte. Beter zoals het nu is, met ook wat tweede verblijvers in de tussenperiode. Altijd wat beweging in de Zeelaan.

  2. José
    Namens de voltallige wandel- en fietsploeg dank in U voor dit zeer positieve verslag van onze eerste en schitterende wandeling. Ver moeten we niet gaan om al het mooie van onze schitterende gemeente te leren kennen.
    Dirk D’Hooghe

    • Juist. Het ligt allemaal gratis aan ons voeten. En zelfs in de vakantieperiodes is het nergens druk op het parcours van deze wandeling. Een aanrader! Mooi initiatief van NEOS om vooral onze eigen gemeente te “verkopen”. Een nieuwe meerwaarde, dit jaar, is ook de “De Zesse” , de bar van de tennis – het “zesde tennisplein”- waar het zeer aangenaam en rustig is om te vertoeven. Zeer sympathieke nieuwe uitbaters: Dieter en Véronique!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.