Herstel van de natte duinvalleien en van de grijze duinen.

Open gemaakte natte duinpanne naast de tennis van Panne Baaldje

De laatste maanden heeft men met zware machines in grote gedeelten van de natuurreservaten De Westhoek en de Houtsaegerduinen de struiken verwijderd. Tezelfdertijd werd ook de eerste fase van het “Ringpad” Marktlaan-Frans Beerlantlaan vrijgemaakt in een brede strook tussen de begrazingszone en de grens van het natuurreservaat.
Via 2 excursies + 1 uiteenzetting heeft boswachter Johan Lamaire dit toegelicht.

Excursie in de Westhoek: 19 december 2018. Links vooraan boswachter Johan Lamaire.

Excursie in de Houtsaegerduinen: 20 februari 2019

Eenzelfde aannemer heeft met een grote freesmachine ettelijke ha van onze duinen ontstruweeld in de Westhoek en de Houtsaegerduinen. De afwerking werd met de hand uitgevoerd door de mensen van de “Duinenwacht”.

1.Waarom?
Het is een algemeen feit dat bij ingesloten duinen de zanddynamiek stilvalt (er komt geen vers zand meer vanuit het strand). Vandaar dat dergelijke duinen volledig dichtgroeien. Dat is onvermijdelijk wegens de verhoogde stikstofdepositie via de regen en andere klimatologische fenomenen een vergroening optreedt. Er zijn twee mogelijkheden: ofwel evolueert dit tot mooie mos- en graslandduintjes ofwel wordt dat overwoekerd door duindoorn. Het is deze tweede evolutie die nadelig is voor de onderliggende rijke duinflora. In het kort uiteengezet is dat de hoofdreden om deze struikinvasie tegen te gaan in de lager gelegen duinpanne waar de flora de meeste bloeikansen heeft. Tezelfdertijd worden dan ook enkele poelen terug opengemaakt of verdiept. De humuslaag en het strooiselpakket worden zorgvuldig verwijderd om een ideale uitgangssituatie te creëren voor de vochtige duinpanne-flora. (vb de vrachtwagens moeten achteruit op het strooisel rijden om zo weinig mogelijk omwoeling te veroorzaken aan de natuur. Dit strooisel moet volledig verwijderd worden om de bodem bloot en humusarm te houden (nodig voor een specifieke duinbiotoop). In de Westhoek werd het gehaksel grotendeels ter plaatse hergebruikt ter versteviging van de bestaande wandelpaden. In de Houtsaegerduinen werd ongeveer 400 tot 500 m3 afgevoerd naar een bedrijf in de omgeving van Eeklo die geinteresseerd is voor de speciale ph waarde voor verwerking in bepaalde potaarde).
Daarnaast worden in de Houtsagerduinen ook een 5 tal ha droge duinhellingen vrijgemaakt zodanig dat de kwetsbare duingraslandjes en mosduintjes met enkele stuifkuilen zich kunnen ontwikkelen.
Ook werd in de Houtsaegerduinen het dichst bij de Oosthoek in een grote zone de oude populieren verwijderd. Deze zone werd reeds ontstruweeld een 2 -tal jaren geleden. De heropslag was hevig zodanig dat verleden jaar tijdelijk een schapenkudde werd ingezet om af te grazen. Nu een zeer mooi landschap. Zeker eens gaan kijken.

Z-O gedeelte Houtsaegerduinen. Prachtig.

Het is dus niet om het oorspronkelijk landschap te herstellen maar wel om opnieuw de grote vroegere biodiversiteit in de duinen te doen heropbloeien.
De ervaring leert dat de zaadbanken vele jaren slapend in de bovenste grondlagen overleven en bij een open situatie terug ontluiken. De resultaten in de Westhoek zijn spectaculair. Tezelfdertijd geniet de recreatieve wandelaar van een mooiere natuurbeleving want indien men niets doet dan evolueert deze duindoorn-overwoekering snel naar een bos, nl. de climaxvegetatie van een duinevolutie. Ook hiervan zijn vele voorbeelden van in onze duinen te vinden.

Infobord op het einde van de Marktlaan

2. Waar?

Midden in het VNR De Westhoek

De “marktpanne” in de Houtsaegerduinen aan het uiteinde van de Marktlaan

Werken voor het verwijderen van de populieren in het Z-O gedeelte Houtsaegerduinen

3. Exoten?
Ingevolge de dichtbijzijnde windafwaardse ligging hebben veel exoten zich verspreid in de Houtsaegerduinen nl. de wintergroene mahonie, yucca, rimpelroos, Amerikaanse vogelkers, gele ribes,…
Ook het uitroeien van de esdoorn is nog volop bezig (ingevolge opslag naast de gekapte bomen). Hier wordt jaarlijks campagne tegen geleverd door de “Duinenwacht”.

De mensen van de “Duinenwacht” in de “tennispanne” werken hard.

4. Nazorg
Het volstaat niet van éénmalig met grote machines aan te rukken. Dat brengt ook schade aan.
Daarna moet er ofwel begraasd met dieren ofwel met de hand gemaaid worden. In het de Westhoek zijn er inderdaad meerdere zones die jaarlijks 1 of 2-maal oordeelkundig zo gemaaid worden. Dit zijn plaatsen waar zeldzame planten teruggekomen zijn zoals de parnassia en vele soorten orchideeën. In de Houtsageduinen is het natuurbeheer veel minder intensief geweest en zijn we daar tot op heden nog niet aan toe. Temeer doordat de grondwaterspiegel in het oostelijk gedeelte gedaald is sinds het aanleggen van de Aquafin riool in de Veurnestraat. Tijdens de werken zou een kleihoudende min of meer waterdichte laag doorbroken zijn.

Maar de grootste nazorg zijn onze grote grazers: ezels, konikpaarden, schotse hooglanders en recent ook tijdelijke schapenbegrazing.
De begrazing in de Oosthoekduinen is gestopt wegens grote openingen in de omheining. In de Westhoek zijn 2 kudden konikpaarden (verleden jaar 3 veulens)  + 12 tal solidaire. Het aantal schotse hooglanders wordt verhoogd via een nieuw contract met een veeboer (de vroegere ABN dieren werden niet geslacht, nu wel natuurlijk). In de Houtsaegerduinen blijven een 20 tal ezeltjes. De evaluatie van hun werk sinds het begin van de begrazing is mager maar toch blijven ze, als is het maar als studieproject (het is de enige resterende ANB begrazing aan de kust). Is ook een mooie attractie voor de kinderen. Toch zullen er binnenkort ook schotse hooglanders ingezet worden om de resterende dichte verstruweling open te maken (dan kunnen de ezeltjes daar ook grazen). Eerst moet nog een vangkraal voor die runderen komen in de duinen (geen stal).
Door het succes van de schapenbegrazing verleden jaar in het zuid-oost gedeelte zal de boswachter ook een aanbesteding uitschrijven voor een schapenkudde voor korte begrazing in de noord-west zone die verleden jaar ontruweeld werd.

Enkele van de geliefde ezeltjes in de Houtsaegerduinen

Hoe meer struikvrij gemaakt wordt, hoe meer werk voor de ANB natuurwerkers (momenteel nog met 4) en ook voor de boswachter. Deze zal geassisteerd worden door een tweede boswachter vooral om controle uit te oefenen op loslopende honden en andere overtredingen.
Ook het openstellen van het eerste deel van het wandelpad in de Houtsaegerduinen zal vooral in het begin moeten gecontroleerd worden om te voorkomen dat dit een hondenpoepweide wordt. Veel van het gestorte afval achter de villa-omheiningen werd nu opgeruimd (veel steenafval) en men zal moeten ook toezien op sluikstort.

5. Opening van het eerste deel van het “ringpad Oosthoek-Marktlaan-Koninklijke baan”
De eerste fase tussen  einde Marktlaan en de Frans Beerlantlaan is vrijgemaakt en zou kunnen opengesteld worden, mits duidelijke afspraken met het nieuw gemeentebestuur. Restafval vuilnisbakken, hulp van GAS ambtenaren bij toezicht, informatiecampagne…
Aan de ingang op het einde van de Marktlaan is sinds lang de intentie van het ANB-gemeentebestuur om daar een soort rustzone met zitbanken te creeren met zicht op de Houtsaegerduinen, destijd “Venster op de Houtsaegerduinen” genoemd. Hiervoor zou de pijpenkop op het einde van de Marktlaan een stukje “groen” worden. Misschien komt nu ACTIE met de nieuwe schepen voor Natuur.

Ontwerp Ringpad. Fase 1 = Marktlaan tot de Frans Beerlantlaan (met voorlopige ingang aan de Frans Beerlantlaan).

Dwars door het Project Zeepark komt een wandelweg die aansluit op het Ringpad (1)

Voor meer info over het GRUP Zeepark Lees>>>

De openstelling zou wat uitgesteld worden indien het nieuwe schaapsherder deze tussenzone zou nodig hebben als weide voor de nachrust van de schapen (minimum 60 schapen liefst 120. Aanbesteding is lopende). Ook andere jaren zou men misschien dit wandelpadgedeelte afsluiten voor een paar weken voor deze reden.
Het wandelpad zal spontaan gevormd worden ongeveer volgens het tracé van de werfwagens en wordt dus niet verhard (cf de wandelcorridor aan Baaltje). Ook geen fietspad gepland (zie het Natuurbeheersplan).

Met de tweede fase van het wandelpad zal men kunnen doorwandelen tot de Koninklijke Baan. Hiervoor werden de duinen ten oosten van de tennisvelden Panne Baaltje opgekocht door ANB en deze zullen dus ook toegevoegd worden aan de Houtsaegerduinen. Dit pad zal dus uitkomen vóór de oprit van de vroegere camping Greenpark. In het nieuwe immobiliënproject zal ook daar de in/uitgang komen. De doorgang dwars door het project zal publiek toegankelijk zijn.  Ook een klein terrein in Baaldje aan de Jan Van Looylaan wordt toegevoegd aan het natuurreservaat.

Langs deze “tennispanne” komt het tweede deel van het wandelpad

Voor de verdere verbinding naar de Oosthoek is het plan van ANB om via de oude Ollevierdreef (verlengde van de Ollevierlaan) naar de oude voetbalveld aan de Oosthoek te gaan. Daar is ook de aanzet reeds gemaakt aan de Noorddreef (waar de schapen verleden jaar hun nachtweide hadden). Achter het kasteel van Houtsaeger lijkt de recent aangekochte corridor langs de omheining te smal voor een wandelpad zonder tussen 2 omheiningen. Voor wanneer???

Het is 65 jaar geleden dat ik daar kwam spelen in het water (“tennispanne”). Mooie souvenir

6. Project “Red de Sahara”: 8 ha stuifduinen
Dit actiepunt dat ook voorzien is in het gedetailleerd Natuurbeheersplan “De Duinen en de Bossen van De Panne” (2013). Downloadlink volledig plan>>>>

Vroeger

Nu

Gearceerd gedeelte zal omgewoeld worden (8 ha). De verstuiving zal oostwaarts gebeuren over de huidige “struinzone” (plaatjes: ouders met kind, open voor het publiek)

Dit ambitieus project zit nog in de fase van onderzoek  “Best Practice” (vergelijkbare verstuivingsprojecten in Nederland, Engeland,…worden bezocht. Het is vanzelfsprekend dat vooraleer men deze werken zal aanvatten in het VNR De Westhoek dat hieraan voorafgaandelijk door ANB en de gemeente een uitgebreide communicatie zal opgezet worden. “Hoe kan je verklaren dat de mens niet in dit stuk duinen mag ….maar dat men daar grote bulldozers zal op loslaten?”.  Op het eerste gezicht niet evident!
Er is wel reeds een eerste aankondiging gebeurd via een rondreizende postertentoonstelling die gestart is in het gemeentehuis van De Panne op 29 juni 2018 Lees meer opening door dan schepen voor Natuur en Milieu Bram Degrieck >>>>


Bekijk expo op fb DEBLIEDEMAKER>>>

7. De geplande “Westerpunt” uitkijktoren.
Een toeristisch uitkijkpunt zit in de “pipe-line” met een tweevoudige locatie. Voor de Westhoek op de gemeentelijke gronden tussen het Vissersdorp en de “dijk” aan de “knip”. (komt dus niet op de hoogste zeereepduin tussen de slufter en de grens). Een tweede punt in de Houtsaegerduinen op het einde van de Marktlaan. Subsidies door Westtoer zijn goedgekeurd. Nog geen info hieromtrent alhoewel dit punt reeds unaniem goedgekeurd werd in de gemeenteraad van begin juli 2018. Tijd voor ACTIE.

8. Het onthaalpunt Perroquet
Ook dit punt is gepland in het Natuurbeheersplan van 2013 en zou ook genieten van financiële steun uit het Vedette project. Dit onthaalpunt zou grensoverschrijdend moeten zijn, dus met info zowel over de Dunes du Perroquet als over de Westhoekduinen (nog onduidelijk hoe de wandelverbinding naar Frankrijk zal liggen). Er zal hier ook een grotere parking aangelegd worden. Ook om de 30 minuten een gratis DK-bus Leffrinkhoeke-Station Adinkerke (lijn 20)

9. Calmeynbos kant Duinpanne
Daar werden verleden maand veel twijgen aangeplant voor hazelaar, fladderiep, eik en linde.
Aan het Artiestenpad moeten ook nog veel abelen gerooid worden (zoals reeds uitgevoerd is aan de zijde van den Oosthoek)

10. Cabour
Hier wordt ook een  korte begrazing voorzien met schapen omdat de pony’s het alleen het niet halen.

11. Een ree in de Westhoekduinen
Voor het eerst werd terug een ree gesignaleerd in de Westhoekduinen (te horen aan het blaffend geluid juist zoals een hond). Niet lang gebleven. Dat was vroeger een inheems dier in de duinen (in de middeleeuwen waren zelfs everzwijnen)

12. DUNELEUTE

Het provinciaal bezoekerscentum de Duinpanne biedt vanaf 16 maart 2019 haar eigen exclusief bier aan. Het zou een amberkleurig bier zijn met een alcoholgehalte van 6,2 %. Het zou een licht zurige smaak hebben ingevolge het toevoegen van duindoornbessen (1,5 kg duindoornbessen per 20 liter bier).
Het is een creatie van brouwerij het Gulden Spoor uit Gullegem.
DE BLIEDEMAKER heeft het helaas nog niet kunnen proeven. Wordt vervolgd!
(DE BLIEDEMAKER had meeggedaan met de rondvraag voor naamgeving en had “De Bliedemaker” voorgesteld als link naar de haringtraditie van De Panne Lees>>>
In de museuminrichting die in augustus opent is immers alles over de zee en niets meer over de duinen)

Een “Gerockten Hoarinck” = lekker en gezond


Hoe een ree blaft

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Natuur. Bookmark de permalink .

11 reacties op Herstel van de natte duinvalleien en van de grijze duinen.

  1. Florizoone Roland zegt:

    Bedankt voor deze zeer waardevolle en nuttige informatie; eindelijk zal geschieden waarvoor wij zo lang gestreden hebben; wij zullen meer van de natuur kunnen genieten, maar wij zullen tevens meer de natuur waarderen en hopelijk respecteren.

  2. paul.lassuyt@skynet.be zegt:

    Beste Bliedemaker,

    Interessante uiteenzetting. Dikke duim!!

    Terloops vroeg ik me af hoe ver het staat met het fietspad die reeds loopt vanuit Duinkerke over Leffinkhoeke naar Bray-Duinen.

    De voorziene datum was 2020 en die begint toch stilletjes aan de naderen, toch?

    Zijn de oorspronkelijke plannen reeds concreet om dit pad door te trekken naar De Panne of zijn er ondertussen terug aanpassingen of verschuivingen gebeurd aan dit tracé?

    Vriendelijke groeten en alvast bedankt!!

    Paul lassuyt

    (weekend verblijver in Dynastielaan)

    • Inderdaad Paul. Dit fietspad de “Voie Verte” in Frankrijk nadert zijn voltooiing. De laatste sectie van Bray-Duinen Dorp naar De Mol (de Perroquet) heeft wat vertraging omdat de burgemeester van Bray-Duinen een wijziging aan het traject wil aanbrengen. Toch heb ik gelezen dat het de bedoeling is om klaar te zijn met deze laatste sectie vóór eind 2020 (ook de einddatum voor de ongeveer 30% Europese subsidies).
      Voor het gedeelte De Mol – Moeder Lambic kijken we naar het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) die de nieuwe Duinhoekstraat zou aanleggen in 2019 en 2020 (met goeie fietspaden). Maar naar ’t schijnt is hier ook vertraging ingevolge een beroep aangetekend door de Onroerend Erfgoed (voor bunkertjes) en ANB (perceelsgrenzen onjuist). Hopelijk vlug verholpen. (Enkel breed fietspad van De Mol tot de Langeleedstraat en vandaar dubbel fietspad tot Moeder Lambic). Alles komt maar traag.

  3. Annie Borgers, Duinhoekstraat zegt:

    Proficiat José !
    Een heel mooie reportage !

  4. noelhoste zegt:

    Bedankt voor de duidelijke, uitgebreide informatie. We kunnen weer mee…

  5. Johny Recour zegt:

    Nog wel dat jij, José, ons bij nacht en ontij inlicht over het reilen en zeilen over de gemeente maar ook ver daarbuiten. De mensen van ANB verrichten schitterend werk wat natuur betreft.Het werkterrein in De Panne is immers serieus groot. Spijtig dat in Cabourg alles moet zwichten voor een spin, een vleermuis of een ander “aangespoeld” beestje. Bunkerologie is erfgoed en moet eveneens gerespecteerd en gewaardeerd worden,.zeker daar moet nog een samenlevingscontract worden afgesloten. Voor de rest, up ze westvlams, doe mor stille voort en nei goan bestona nieje, slicht goan wel.

    • Ik dacht dat zo’n samenwerkingscontract ANB-Onroerend Erfgoed geen probleem kon zijn. Ik weet niet wie achter het dossier zit. Gisteren hebben we ook van de nieuwe burgemeester gehoord dat je voor alle dossiers te Brussel op de deur moet blijven kloppen (het ging over de Omleidingsweg). Men hoopt ook op Cindy Verbrugge.

  6. Jacques Lecleire zegt:

    Mooie uiteenzetting Jose.

  7. Jacky Launoy zegt:

    Heel mooi uiteengezet José. Het is ook de verdienste van Johan Lamaire, verantwoordelijke boswachter voor de natuurgebieden in De Panne om het jaarlijks nauwkeurig uit te leggen aan de natuurgidsen die tijdens hun begeleidende wandelingen met tal van vragen geconfronteerd worden in verband met dergelijke werken. Naast ANB zijn ook de mensen van het INBO (instituut voor natuur en bos) volop in de weer om het inpakt van eerder genomen beheersbeslissingen te inventariseren. De natuur heeft ook tijd nodig om zich te herstellen in een systeem dat we ecologie noemen.Dat het beheer van het Westhoekreservaat ook op wereldvlak in de belangstelling staat bewijst de Doctoraatsthesis van Susan M. Galatowitsch van de University of Minnesota (2012) met als titel “Ecologica restoratio” waarbij wereldwijd 19 gevallen als voorbeeld werden beschreven en daaronder ons eigen klein natuurreservaat van de De Panne. Wie interesse zou hebben in dit boek kan bij mij de gegevens bekomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.