Ode aan een groot architect: Louis Legein Deel 1/2

Architect Louis Legein. Schilder is Aimé Van Belleghem (Veurne, 1922 – 1996)

De huidige expo in het gemeentehuis zal veel Pannenoars en vaste bezoekers van De Panne interesseren (van NU t/m zaterdag 28 september 2019). Deze Pannese architect heeft een belangrijke stempel gedrukt op ons architecturaal erfgoed. Helaas is zijn oeuvre voor velen onvoldoende gekend. Er is steeds een goede opkomst voor de architectuurwandeling. Bij vele deelnemers gaan dan de ogen open en wordt de interesse gewekt.

Toen ik bovenstaande koppelvilla Akelei-Beau Laurier al surfend tegenkwam op een Amerikaanse website over de Art Deco in de wereld, verschoot ik. Inderdaad in de voetnoot werd verwezen naar De Panne. Dit was de aanleiding voor mij om de gidsbeurt “Architectuurbad in De Panne-Bad” op te starten. Pure Art Deco (zie oude website).
Het ergste is dat deze villa niet beschermd is. Is wel opgenomen in de “Vlaamse inventaris van bouwkundig erfgoed“.  Dus analoog met het dossier Mon Bijou kan het schepencollege een bouwaanvraag voor een appartementengebouw op deze plaats goedkeuren.
Deze villa behoort, volgens mijn smaak, tot de 5 mooiste van De Panne.
Kenmerken voor de Art Deco stijl van deze villa:

Kubistische vormgeving (o.a. plat dak). Nadrukkelijke verticale geleding waarvan de penanten uitgewerkt zijn als lisenen die overgaan in de geometrische borstwering ter hoogte van het plat dak (cf. China Palace). Spiegelbeeldschema waarin gespeeld wordt met volume- en hoogteverschillen. Gebruik van buisleuningen. Massieve volumes opgetrokken in gele baksteen in combinatie met witgeschilderde en bepleisterde gevelvlakken voorzien van een geometrische vormgeving.  De gevels zijn opengewerkt met rechthoekige muuropeningen voorzien van deels behouden schrijnwerk. Bij de linkse villa zijn er nog  bewaarde glas-in-lood ramen met florale motieven in art-decostijl.

De architect kan deze villa tekenen met een potlood en een lat (de originele plannen van deze villa liggen tentoongesteld). Dit in grote tegenstelling met de vooroorlogse (WO I)  Art Nouveau met veel krullen veelal verwijzend naar de natuur.
Te Koksijde zou zo’n villa gemeentelijk beschermd zijn (voor het geval zoals hier er geen Vlaamse bescherming).
Architect Louis Legein heeft 2 architectuurperioden gehad in zijn loopbaan. Vóór de Tweede Wereldoorlog een mix van Art Deco en Modernisme en na de oorlog de dan zo populaire hoevestijl (fermetten). Ik kon aanvankelijk moeilijk geloven dat deze 2 bouwstijlen van dezelfde architect waren. Mijn vader Jules Decoussemaeker heeft zijn stiel geleerd als leerjongen bij Louis Legein op de Sloepenlaan. Louis heeft hem  geadviseerd om te studeren aan de Stedelijke Academie van Gent voor architect. Ook Etienne Maes heeft lang op dit bureel getekend

Architecten bureel Louis Legein waar de Baan Thai was in de Sloepenlaan naast Hotel Artevelde: uit NUUS DE PANNE, foto Guido Feys

Enkele realisaties te Koksijde en te Nieuwpoort

Zowel de vooroorlogse als de naoorlogse villa’s kan je met een klein beetje ervaring ALLEMAAL herkennen (meestal controleerbaar via een naamsteen). Volgens de expo kunnen we vandaag alleen in De Panne nu nog meer dan 120 bestaande woningen aan hem toeschrijven. Maar ook in Koksijde en Nieuwpoort heeft hij veel gebouwen ontworpen.  Ooit was Koksijde van plan om over deze architect een grensoverschrijdend inventaris en boek te publiceren maar nu helaas te laat (veel afgebroken te Koksijde).
Ook in De Panne moet de gemeente zich behoeden tegen de verloedering van dit mooi erfgoed.
Nu hebben we voor her eerst een schepen met bevoegdheid Erfgoed: Nicolas Luyssen.

ONVERANTWOORD dat de gemeente dit niet beboet (zoals in vele steden o.a. Gent). Foto uit expo!

Ook niet te geloven hoe de gemeente deze voorzetgevel heeft laten gebeuren. Foto uit de expo

Foto van in november 2009. Foto JDC

Maar er zijn vooral veel mooie foto’s op de expo

Architect Louis Legein heeft alleen in zijn vóóroorlogse periode zich gewaagd aan appartementsgebouwen. Het meest imposante zal wel het hotel Excelsior geweest zijn (wellicht het hoogste van De Panne op deze tijd). Van dit chic hotel (nu Ici Paris Ixelles) staat wel een afzonderlijk paneel in de expo.

Hotel Excelsior

Appartementengebouw Ante Mare in de Visserslaan. Zal binnenkort gerestaureerd worden.

Bemerk in de vooroorlogse gebouwen het systematisch gebruik van CIMORNÉ (Komt van ’t frans: CIMent ORNÉ). Één van de meest opmerkelijke cimorné gebouwen staat op de Zeedijk (zie hieronder). Integrale gevel in cimorné zonder schade. In de Houtsaegerwijk zijn enkele gebouwen met vorstschade (maar niet door de cimorné maar door bevroren water tussen de gevel en de cimorné.

Op onze Zeedijk. Van einde jaren 1930. Foto van Noél Hoste

De gevel werd gecementeerd en toen de cement nog nat is spuit men er gebroken marbriet op. Marbriet (of opaalglas; marmerglas; marmorite; “marbrite” in Fr) is een opaal gekleurd ondoorschijnend glas die werd uitgevonden door de Belgische meester glasblazer Arthur Brancart en na de WOI in massa geproduceerd door glasfabriek Fauquez in ‘s-Gravenbrakel in Waals-Brabant. De gebroken marbriet is de afval van de marbrietproductie en vertegenwoordigt bijna 30% van de eigenlijke productie. De vervaardiging van marbriet begint in 1922. De opkomst van het product is te danken aan de “Exposition des Arts Decoratifs” te Parijs in 1925, waar de glasblazerij Fauquez hun eigen stand hadden en fel opgemerkt werd en zelf een prijs gewonnen heeft. Op het hoogtepunt in 1932 had deze fabriek 800 werknemers. In 1964 werd de fabricage van de speciale glassoorten gestopt na overname door ” Bouteilleries belges réunie”, en later aan Verlipack voor productie flessen . Definitieve sluiting in 1981.
Marbiet en Cimorné waren een groot succes in de architectuur Art Deco in België rond de jaren 1920 en 1930. Bron: website JDC

Uitleg over Cimorné in de expo.

Deze cimorné werd recent bestudeerd als belangrijk bouwkundig erfgoed. Ook een inventaris op niveau van België werd opgemaakt door de ULB waar ook een doctoraatsthesis over verschenen is. Helaas niet beschermd in De Panne op een paar uitzonderingen na, gelegen in de beschermde Dumontwijk waar ongeveer 80 % van de gevels beschermd zijn.

Documentatie over de cimorné

Volgens mij de mooiste villa in De Panne: Nano-Nanine in ‘style bateau’. Beschermd want in de Dumontwijk (hoek Visserslaan-Albert Dumontlaan). Al deze villa’s hadden een metalen gevel vlaggenmast.

Na de Eerste Wereldoorlog was zijn stijl volledig anders maar ook opnieuw zeer herkenbaar. Na 1945 wordt de hoevestijl bijzonder populair vooral aan de kust (begonnen te Knokke) . Architecten opteerden voor landelijk geïnspireerde architectuurelementen, zoals hoge zadeldaken, dakkapellen, rondbogen, roedelverdelingen, muurvlechtingen en sierankers. Verder wordt het uitzicht van de villa’s bepaald door het gebruik van traditionele materialen zoals bakstenen, hout en bij voorkeur een rieten dak (achteraf zijn vele vervangen door dakpannen). De gevels worden soms wit geschilderd met een zwart “gepekte” plint (cf vissershuisjes). Hij combineert graag gele gevelstenen met bruin geverniste ramen met typisch rechthoekig loodglaswerk (“vitreaux” ook veel gebruikt destijds door mijn vader). Het houtwerk van de puntgevels waren ook hoofdzakelijk in het bruin vernist.
Uniform zijn de ontwerpen niet bij hem. Door de zorgvuldig uitgewerkte details is geen enkele villa identiek. Toch kan men ze allemaal herkennen als ‘Louis Legein villa’. 
Ook binnenin stralen de interieurs een typische gezelligheid uit.

Zie de tweede en de derde villa in de Astridlaan. Vergelijk met eerste villa van een meer gewone bouwstijl. Foto JDC

Typisch dak in riet. Westhoeklaan. Foto JDC

Scherpe puntgevel. Wit geschilderde gevel. Bortierlaan. Dak in riet. Foto JDC

Meer over de persoon Louis Legein Lees>>>

Voor de lezers die meer willen zien verwijs ik graag naar de fotogalerij van de Hollandse architect Klaas Vermaas. Hij is “zot” van de vooroorlogse villastijl van Louis Legein Bekijk>>>>

Misschien een suggestie voor de gemeente om in navolging van deze mooie tentoonstelling een professioneel fotoboek te publiceren over de 2 Legein bouwstijlen. Dat zou kunnen uitgebreid worden met de architectuur van zijn tijdgenoot Oscar Vermeesch (ook nog steeds veel beeldbepalende gebouwen voor De Panne).
Een suggestie om volgend jaar ook deze architect in de kijker te stellen.

Website over de wandeling “Architectuurbad in De Panne-Bad” (van 2009) Lees>>>

La Terrasse (Oscar Vermeesch) met ernaast een stijlvol Neo Art Nouveau gebouw. Foto JDC

De mooie Zeelaan van De Panne. Foto JDC

Expo loopt van NU t/m zaterdag 28 september 2019.

Een oud filmpje van 2010  (waar reeds enkele villa’s verdwenen zijn)

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Varia. Bookmark de permalink .

2 reacties op Ode aan een groot architect: Louis Legein Deel 1/2

  1. Walter de Four zegt:

    Zeer boeiend artikel Wat zonde dat er zoveel verdwijnt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.