Repos Sint-Elisabeth

Zicht van de voorgevel vanuit de Adinkerkelaan (rechts uitbreiding als schoolgebouw in 1958)

“De Repos” heeft een bewogen geschiedenis doorgemaakt. We kunnen nu het gebouw uit 1911 opnieuw goed zien vanaf de Adinkerkelaan en ook vanuit het Calmeynbos (wandelpad naar de Duinpanne). De bomen werden recent gerooid en de meeste schoolpaviljoenen zijn afgebroken (op uitzondering van 4 aan de oostkant). Een gans ander zicht.
Wat zal er verder gebeuren met dit beschermd gebouw en dit groot terrein?

Zicht van de zijgevel vanuit de Sint-Elisabethlaan. Nieuwe ingang voor refter Cervo-Go. Op het erfgoedbord info niet alleen over WO I maar ook over WO II.

Boek uitgegeven in eigen beheer door Willy Viaene in 2014

Dank zij het grondig speurwerk van Pannenaor Willy Viaene werd de geschiedenis van de Repos grondig geanalyseerd via archiefstukken, foto’s en getuigenissen. Hij heeft dit alles uitgegeven in een boek van 160 bladzijden. Dit wordt kort samengevat (met nog enkele aanvullingen) op de bijlagen van DE BLIEDEMAKER Lees>>>>

Repos St-Elisabeth tijdens de glorietijd in het Interbellum: villa huisbewaarder (gebouwd in 1931). 2 van de 8 barakken (paviljoenen uit WO I), hoofdgebouw zonder verhoogde achterbouw (gebouwd in 1922) met aangebouwde ingangshall (ook van 1922), zonder de rechtse uitbreiding als schoolgebouw voorgevel (in 1958).

1. De periode van mevrouw Dewandre (vóór de Eerste Wereldoorlog)

Willy Viaene heeft duidelijk aangetoond dat de oorspronkelijke opzet een “asiel’ was voor zieke en onderkomen kinderen. Dus was niet zo rooskleurig zoals meerdere publicaties en affiches na de oorlog doen vermoeden. Het was tijdens deze eerste vooroorlogse periode toen mevrouw Dewandre in 1910 de grond aangekocht heeft en dit gebouw in 1 jaar tijd gebouwd heeft, bijna volledig zoals we het vandaag kennen (meer uitleg in boek van Willy en samenvatting Lees>>>)

Rood is eerste aankoop grond door mevrouw Dewandre

We veronderstellen dat het kapitaal voor de aankoop grond en het bouwen gekomen is van de familie Dewandre de Haussy (haar man Emile Clynans was een industrieel en haar vader was senator). Op een foto in het boek van Willy Viaene zie je ook dat de familie Dewandre de Haussy  welstellend was.  De verkoop van Villa Maria en de opbrengsten van de opvang van de ziekelijke kinderen zal ook wel voor inkomsten gezorgd hebben. Haar vader en haar man zullen ook wel een steentje bijgedragen hebben.
Mevrouw Dewandre had wel reeds ervaring met het opvangen van dergelijke ziekelijke kinderen. Tijdens de zomerperioden, in haar villa Marie (tussen de school van de “blauwe nunnen” en het visserachtig vakantiehuisje van de familie Donny, deed ze ook reeds beperkte opvang. In mei 1914 hebben ze hun villa Maria verkocht aan de familie Donny en aldus is het in het bezit gekomen van de kloostergemeenschap waar Elisa Donny verkozen was tot de derde algemene overste).

2. De periode van mevrouw Haps en haar dochter (na de Eerste Wereldoorlog)

Na den oorlog was mevrouw Dewandre 60 jaar en haar man ernstig ziek. Toen heeft mevrouw Dewandre haar Repos verkocht, temeer nadat ze gezien had in welke slechte toestand het interieur was na 4 jaar ongevraagde bezetting: eerst door het leger en nadien door vluchtelingen op zoek naar een ‘oudemannenhuis’.
Op 23 augustus 1919 heeft mevrouw Dewandre, de Repos door haar opgericht, doorverkocht aan mevrouw Haps en haar echtgenoot.
Deze dame was reeds voordien actief voor liefdadigheidswerken. In 1914 heeft zij de  “l’oeuvre de l’Assistance Discrète” opgericht met als doel fondsen te verzamelen om voedselpakketten te verdelen aan de noodlijdende bevolking. Daarvoor kregen ze o.a. van ‘The American Red Cross’ een aanzienlijke maandelijkse subsidie. Mevrouw Haps zat er het uitvoerend comité voor.  Zo krijgt ze bij de aankoop van de Repos ook nog een ferme extra subsidie van de ‘American Red Cross’. Aldus kon ze veel herstellingen uitvoeren en nieuw materiaal aankopen en kon de oorspronkelijke functie nl ‘rustoord voor verzwakte meisjes uit Brussel’ verderzetten met 5 nieuwe zusters.

Ook in het Rode Kruis Hospitaal Océan waren er ook geldoverschotten van de “American Red Cross”. Hiermede  heeft prof. dokter Antoine Depage het ganse plateau “Vogelzang” gekocht  aan het Park van Woluwe met de bedoeling daar een eerste groot universitair hospitaal te bouwen (met akkoord van de “Rockeffeller-stichting”.  Architect Hobé, die hij kende van in De Panne, ontwierp hiervoor een plan voor “nationaal ziekenhuis” met 600 bedden en alle moderne hulpdiensten. Wegens ruzie Depage met de ULB werd dit plan nooit uitgevoerd). Lees meer achteraan>>>>
Ook na de Eerste Wereldoorlog wordt door het ‘Nationaal Werk voor Kinderwelzijn’ (NWK) in het voormalige Grand Hotel aan de Koninklijke Baan een zogenaamde vakantiekolonie opgericht (waar nu RVT St- Bernardus). Op het achterliggend terrein stond o.a. een ruime houten loods, geschonken van het “Junior American Red Cross” van de Verenigde Staten.
Zijn al deze zaken gekoppeld?

Kolonie van het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn. OPENKLIKKEN

Zou mevrouw Haps ook een rol in gespeeld hebben in het oprichten van de vakantiekolonie in de Grand Hotel? (Willy Viaene heeft hierover geen sporen gevonden)

Art Deco affiche door Francis Delamare (1895-1972). Datum 1920. Collectie Roland Florizoone.

In de zomer baat mevrouw Haps de ‘Repos’ zelf uit en commercialiseert de uitbating (zie affiche uit 1920). De aangerekende verblijfskosten stijgen snel. Zo kan zij ook in de winter openen. In 1923 slaagt ze erin een ‘gemeentelijk beddentaks’ af te schaffen via lobbying via koningin Elisabeth. De Repos blijft een kuuroord voor meisjes maar ook meer gefortuneerde dames worden toegelaten in de 45 mooi ingerichte kamers van het hoofdgebouw . De minder gefortuneerde kinderen waren ook welkom maar dan veeleer in de oorlogsbarakken (paviljoenen genoemd). Vandaar dat vanaf dan gesproken wordt van “gegoede dames”. Immers ook volwassen vrouwen werden toegelaten.

In 1922 heeft mevrouw Haps de oostelijke zijde van het gebouw opgetrokken om op dezelfde hoogte te komen als de westkant (voorgevel). Ook de benedenverdieping werd vergroot om de refter ruimer te maken. Aan de ingang werd een ingangshall aangebouwd.

In 1931 werd het villaatje voor de huisbewaarder gebouwd.

Volgens de website ‘Vakantiekolonies‘ zouden in  1930 in de Repos ook vakantiekolonies georganiseerd worden door het Œuvre Nationale des Colonies Scolaires Catholiques (Nationaal Werk der Katholieke Schoolkoloniën, NWKS). Men schrijft dat van midden juli tot eind augustus  deze kinderen verbleven in de zes grote houten paviljoenen met bijzonder weinig sanitair comfort.

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1945, huurt De Post het pand als vakantieoord voor de kinderen van het personeel. In 1946 kijken de posterijen uit naar een ander gebouw en belanden uiteindelijk in het kasteel van het domein Cabour.

Door tussenkomst van ‘paster Blomme’  nemen de zusters Bernardinnen, tussen 1952 en 1957, de taak van de vakantiekolonie over, onder de naam ‘Home Sint-Elisabeth’ (dezelfde zusters die dan ook begonnen zijn met de ouderenverzorging waar nu de RVT St-Bernardus)

In 1957 wordt de activiteit vakantiekolonies gestopt wegens het afschaffen van de staatsubsidies. Dan wordt de Belgische staat eigenaar van de instelling. Er wordt een technische schoolafdeling ingericht, het R.I.T.O., later het K.T.A. en sinds 2015  GO! Atheneum Calmeyn (Sport, Gastronomie, Ruwbouw, Hout, Haartooi en Schoonheidsverzorging) + CVO Cervo-Go Volwassenenonderwijs.

3. De twee 4 jarige Oorlogsperioden
Dit waren 2 zeer triestige perioden voor de Repos.
Vluchtelingen, noodhospitaal, oorlog ‘oude mannenhuis’, kazernering soldaten hebben telkens veel schade berokkend.
Hiervoor wordt verwezen naar het boek van Willy Viaene met veel documenten over deze slechte perioden.
In de bijlage op DE BLIEMAEKER vindt u een samenvatting Lees>>>>

4. Toekomstige bestemming?

Gewestplan. Repos + Flipper

De totale oppervlakte van de grond is momenteel 3,2 ha. Op het gewestplan is deze zone lichtblauw ingekleurd: nl gebied voor ‘gemeenschapsvoorzieningen en openbaar nut‘. Anderzijds is het centrale gebouw uit 1910 opgenomen in de lijst van het Vlaams Inventaris Onroerend Erfgoed (alleen voor de buitenkant)
Zo’n groot terrein en waardevol gebouw op zo’n strategische plaats (ook vlak naast een natuurgebied) verdient een betere invulling dan vandaag. Het is dus nodig dat het nieuw gemeentebestuur en de verantwoordelijken van het gemeenschapsonderwijs aan tafel zitten om hier een meer nuttige bestemming aan te geven (uitgezonderd bouwzone want is blauw ingekleurd).
Zo zou kunnen gedacht worden aan openlucht sportterreinen (aansluitend aan de afdeling “Sport”), gemeentebibliotheek (na renovatie van het centraal gebouw), kunstacademie (cf Westhoekacademie), museum (cf Kunstencentrum Ten Bogaerde),   Kinderopvangcentrum,….. In een vorig gemeentebestuur werd zelfs gedacht aan een grote ‘overloopparking‘ wegens zijn uiterst strategische ligging vlak aan de Pannelaan aan de inkom van De Panne.
Het gebouw heeft in zijn geschiedenis steeds dienst gedaan voor kindervakanties. Dat was zijn roeping geweest. Dat terug verder zetten, na renovatie hoofdgebouw? Is hiervoor een markt?

J-Club + Flipper hebben grote bezetting van kinderen bijna het ganse jaar door (zeeklassen)

Over DE BLIEDEMAKER

"Teruggespoelde" echte Pannenoar sinds 1993. Vroeger burgerlijk ingenieur bij ELECTRABEL, nu zelfstandig natuurgids. Het e-mail krantje DE BLIEDEMAKER is gestart in september 2005
Dit bericht werd geplaatst in Erfgoed, Geschiedenis. Bookmark de permalink .

2 reacties op Repos Sint-Elisabeth

  1. Belinda zegt:

    Ook de school waar ik meer dan 35 jaar heb lesgegeven komen op zeeklassen in De Panne nl GO -MS Oostmalle. Men heeft reeds een hele tijd de ‘ Hoge Rillen’ Kasterlee geruild voor het zeetje. De laatste schoolweek van oktober komen ze, ik probeer er ook altijd te zijn ….J-club- Flipper. Hopelijk krijgt het mooie gebouw vh GO een invulling zoals het steeds geweest is, kinderen opvangen met …..vb gezondheidsproblemen, sociaal moeilijke problemen of taalproblemen. Taalkampen intens Nederlands/ Frans voor kinderen van over gans de wereld. Zo ’n speelomgeving ….met het leerrijke ‘ Dunepanne’ kortbij. Waar vind je dat ???

  2. Johny Recour zegt:

    Aan Willy zou ik zeggen, ” a cowboy’s work is never done”. Misschien tijd voor een herziene versie met aanvullende info ondersteund door José & co. Het is en blijft boeiende Panse geschiedenis voor wie het lief is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.